حسن حسين زاده شانه چى
268
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
جهت نقل برخى از روايات ضعيف ، مورد اعتراض علماى قم واقع شد و احمد بن محمد بن عيسى ، زعيم دينى شهر ، وى را از قم اخراج كرد . البته پس از چندى كه حقيقت امر آشكار گرديد و اتهام منسوب به برقى بر طرف شد ، وى را بازگردانيده و از او دلجويى كرد . « 1 » همين قضيه براى سهل بن زياد آدمى نيز پيشآمد ؛ احمد بن محمد بن عيسى به غلو و كذب اقوال او شهادت داده او را از قم بيرون راند و از وى اظهار برائت نمود و مردم را از شنيدن روايات او نهى كرد . سهل از قم خارج شد و به رى رفت و در آنجا سكونت گزيد . « 2 » محمد بن اورمه ، از ديگر كسانى بود كه به غلو متهم گرديد و نزديك بود كه به دست مردم قم كشته شود . « 3 » از جمله كسان ديگرى كه به جرم عقايد افراطى از شهر اخراج شدند ، محمد بن موسى همدانى و حسين بن عبيد اللّه محرّر بودند . « 4 » جوّ مقابله با افراطىگرى بهگونهاى بود كه حتى اجازهء ورود چنين انديشههايى را به شهر نمىداد . زمانىكه محمد بن على صيرفى كه در كوفه به كذب و غلو شهرت داشت به قم آمد ، علماى قم وى را از شهر رانده و اخراج كردند . « 5 » حتى علماى قم ، از نقل رواياتى كه بوى غلو مىداد نيز خوددارى مىنمودند . ابن الوليد ، محدث بزرگ قم ، كه از مشايخ و استادان شيخ صدوق است ، برخى روايات محمد بن حسن صفار ، محدث بزرگ كوفى را كه در كتابهايش نقل نموده بود ، روايت نمىكرد ، زيرا در آنها شائبهء غلو دربارهء ائمه عليهم السّلام وجود داشت . « 6 »
--> ( 1 ) . تفرشى ، نقد الرجال ، ج 1 ، ص 155 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 384 . ( 3 ) . نجاشى ، رجال ، ص 329 . ( 4 ) . همان و كشى ، رجال ، ص 432 . ( 5 ) . همان ، ص 332 . ( 6 ) . نجاشى ، همان ، ص 354 .